Blog

Nieuwe Omgevingswet blokkeert eigen kracht in krimpgebieden

Toenemende regionale verschillen vragen om regionale differentiatie in beleid en regelgeving: een nieuwe balans tussen landelijke en regionale beleidskaders en –normen’ (Raad voor de Leefomgeving en Infrastructuur, rapport Wonen in verandering). Dit verstandige advies is ontsnapt aan de aandacht van de opstellers van de Omgevingswetgeving. Voorbeeld: het schrappen van de mogelijkheid van fondsbijdragen ter medefinanciering van ruimtelijke ontwikkelingen.

Er moet in Nederland tot 2030 woonruimte worden gecreëerd voor meer dan een half miljoen huishoudens, vooral in de Randstad en in enkele grote steden daarbuiten. Hierbij genereert de ontwikkeling van nieuwe woningbouwlocaties opbrengsten, die kunnen worden ingezet voor herstructurering van bestaande wijken. Zo’n verdienmodel hebben krimpgebieden niet; zij hebben geen grote nieuwe uitbreidingsgebieden.

Aan de aanpak van de bestaande gebouwde omgeving valt weinig te verdienen. Integendeel, er moet geld bij. In Zuid-Limburg zijn daarom diverse varianten van fondsvorming in ontwikkeling, die de herstructureringsopgave mogelijk moeten maken op eigen kracht.

Het Provinciaal Omgevingsplan Limburg (POL 2014) opent de mogelijkheid van een sloop/herstructureringsfonds. De 18 Zuid-Limburgse gemeenten hebben dit uitgewerkt in de Structuurvisie Wonen Zuid-Limburg. Deze staat de bouw toe van extra woningen bovenop de regionale woningmarktprogrammering. Deze extra woningbouw moet dan wel worden gecompenseerd door extra sloop, omdat ze anders leidt tot toenemende leegstand. Als initiatiefnemers niet beschikken over woningen om te slopen, krijgen zij de mogelijkheid van een storting in het regionale fonds. Zo’n bijdrage vindt zijn juridische grondslag in de huidige Wet ruimtelijke ordening. En laat nou net deze mogelijkheid geschrapt worden in de wetsvoorstellen voor de nieuwe Omgevingswet.

Zo’n fondsbijdrage creëert dus extra woningbouwmogelijkheden. Woningen waarvoor volgens de regionale programmering geen vergunning zou kunnen verleend. Bovendien wordt de opbrengst geïnvesteerd in sloop en herstructurering. De fondsbijdrage is dus – anders dan vaak voorgesteld – geen rem op de bouwsector, maar juist een dubbele stimulans, via investeringen in nieuwbouw én herstructurering.

De Wro 2008 maakt overeenkomsten over dergelijke bijdragen aan ruimtelijke ontwikkelingen mogelijk. Die mogelijkheden komen in de nieuwe Omgevingswet te vervallen, en dat geldt dus ook voor fondsbijdragen. Zowel IPO als VNG hebben in reactie op de wetsvoorstellen gepleit voor handhaving deze instrumenten uit de bestaande wetgeving. De krimpgebieden kunnen niet zonder!

Thema's

Regio